Page 12 - โครงงานโรงเรียนบ้านเขาหินซ้อน Kidbright Thaitoy
P. 12
โตรงงาน Kidbright Thai Toy โรงเรียนบ้านเขาหินซ้อน(พัฒนาการภาคตะวันออก) 6
ปลาตะเพียนสานใบลาน
ที่มา : ปลาตะเพียนใบลาน https://th-test-11.slatic.net/original/92a9d9dc2f4171fa339cf87e1734bf97.jpg
ความเป็นมาของปลาตะเพียนใบลาน
การสานปลาตะเพียนใบลานเป็นอาชีพเก่าแก่ที่ทำสืบต่อกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษนานกว่า 100
ปี โดยสันนิษฐานว่าชาวไทยมุสลิมซึ่งล่องเรือขายเครื่องเทศอยู่ตามแม่น้ำเจ้าพระยาและอาศัยอยู่ในเรือ
เป็นผู้ประดิษฐ์ปลาตะเพียนสานด้วยใบลานขึ้นเป็นครั้งแรก แรงบันดาลใจอาจจะมาจากความรู้สึกผูกพัน
ั
อยู่กับท้องน้ำ สิ่งแวดล้อมรอบๆ ตัวและความคุ้นเคยกบรูปร่างหน้าตาของปลาตะเพียนเป็นอย่างดี โดยใช้
วัสดุจากท้องถิ่น เช่น ใบมะพร้าว ใบลาน ใบตาล ปลาตะเพียนที่สานด้วยใบลานในสมัยก่อนนั้นไม่สวยงาม
และมีขนาดใหญ่โตเช่นปัจจุบันนี้ ปลาตะเพียนรุ่นแรกที่สร้างขึ้นเรียกว่า ?ปลาโบราณ? โดยจะทำเป็นตัว
ปลาขนาดเล็กๆ ขนาด 1-3 ตัวเท่านั้น ปลาตะเพียนใบลานมักทาด้วยสีเหลืองซีดๆ ที่ทำด้วยวัตถุดิบตาม
ธรรมชาติที่เรียกว่า ?รงค์? ผสมกับน้ำมันวานิช แล้วนำไปเสียบไม้สำหรับห้อยแขวนเลยและปลาตะเพียน
ใบลานในสมัยกอนยังมีจำนวนน้อยมากถ้าเทียบกับปัจจุบัน
่
ปลาตะเพียนใบลานกับความเชื่อ
สมัยก่อนเชื่อกันว่าปลาตะเพียนเป็นสัญลักษณแห่งความอุดมสมบูรณ์ เพราะช่วงที่ปลาโต
์
เต็มที่กินได้อร่อยเป็นช่วงที่ข้าวตกรวงพร้อมเก็บเกี่ยวพอดีเรียกว่าเป็นช่วง “ข้าวใหม่ปลามัน” ด้วยความ
เชื่อในเรื่องดังกล่าว จึงมีผู้นิยมนำใบลานแห้งมาสานขดกันเป็นปลาตะเพียนจำลองขนาดต่างๆ แล้วผูกเป็น
พวงๆ แขวนไว้เหนือเปลนอนของเด็กออนเพื่อให้เด็กดูเล่น และถอเป็นสิ่งมงคลสำหรับเด็ก เท่ากับอวยพร
ื
่
ี
ให้เด็กเจริญเติบโตมีฐานะมั่งคั่งอุดมสมบูรณ์ดุจปลาตะเพียนในฤดูข้าวตกรวง บ้างก็มความเชื่อว่า ปลา
ตะเพียนเป็นสิ่งสิริมงคล ทำให้เงินทองไหลมาเทมา บ้างก็ว่า หากบ้านไหนแขวนปลาตะเพียนไว้หน้าบ้าน
